Eko­no­mi­nin en önem­li gös­ter­ge­le­rin­den bi­ri olan ih­ra­ca­tın, it­ha­la­tı kar­şı­la­ma ora­nı­nın 2014 yı­lı ni­ha­i so­nu­cu açık­lan­dı. Yüz­de 61 ol­muş.
Se­nin dı­şa­rı­ya sat­tı­ğın 100 li­ra­lık mal, dı­şa­rı­dan al­dı­ğın ma­lın sa­de­ce 61 li­ra­sı­nı kar­şı­lı­yor. Ara­da­ki fark se­nin faz­la­dan mal sa­tın al­man... Ya­ni ti­ca­ret açı­ğın...
İşin baş­ka bir bo­yu­tu da­ha var. Se­nin ih­ra­ca­tı­nın ya­rı­sı­nı, Tür­ki­ye­’de­ki ya­ban­cı şir­ket­ler ya­pı­yor. Bun­lar çok ulus­lu şir­ket­ler... Ta­mam, pa­ra ilk etap­ta Tür­ki­ye­’ye ge­li­yor ama kâr trans­fe­ri ola­rak da çı­kı­yor. İş­te bu kâr trans­fer­le­ri den­ge­le­ri her yıl bi­raz da­ha bo­zu­yor.
Ön­ce­sin­de ye­ni­den ya­pı­lan­may­dı, kriz­di der­ken pa­ra­lar bu­ra­da har­can­dı, ço­ğu bu­ra­da kal­dı... Faz­la kâr trans­fe­ri ya­pı­la­ma­dı.

DO­LA­RA TA­LEP NE­RE­DEN?

Pi­ya­sa­lar­da do­la­ra ta­lep ne­re­den ge­li­yor sa­nı­yor­su­nuz? Ço­ğu ya­ban­cı men­şe­ili şir­ket­ler­den... Mil­let­te pa­ra mı var gi­dip do­lar ala­cak? Ar­tık ya­ban­cı­nın gö­zün­de kı­rıl­gan bir ül­ke­yiz... Al­gı de­ğiş­ti... Kâr trans­fer se­zo­nu açıl­dı.
Şim­di bu­ra­ya dik­kat! Bah­set­ti­ği­miz ya­ban­cı şir­ket­ler, ço­ğu za­man dı­şar­ıdan ge­tir­dik­le­ri ara mal­la­rın fi­yat­la­rı­nı yük­sek gös­te­re­rek ve Tür­ki­ye­’de­ki kâr­la­rı­nı dü­şük tu­ta­rak, kâr­la­rı­nın bir kıs­mı­nı giz­li­ce trans­fer edi­yor­lar. Sır mı? Bil­me­yen yok!
Na­sıl ya­pı­yor­lar? Şir­ket, Tür­ki­ye­’de mal üre­ti­yor ve 5 li­ra­ya mal edi­yor. Üret­ti­ği ma­lın yüz­de 80’in­de yer­li gir­di kul­la­nır­ken, yüz­de 20’si­ni it­hal edi­yor. İt­ha­la­tı da yi­ne ken­di­ne bağ­lı şir­ket­ten ya­pı­yor. Nor­mal şart­lar­da 1 li­ra­lık ma­lı, 4 li­ra­ya it­hal edin­ce kar oto­ma­tik ola­rak yurt­dı­şı­na ak­ta­rıl­mış olu­yor.

BAN­KA­LAR NE­DEN KÂR DA­ĞI­TA­MI­YOR?

Tür­ki­ye­’den son yıl­lar­da bu fi­yat ma­ni­pü­las­yo­nu yo­luy­la ya­pı­lan kâr trans­fer­le­ri­nin, öde­me­ler den­ge­si ra­por­la­rın­da be­lir­ti­len res­mi ra­kam­la­rın en az iki mis­li ka­dar ol­du­ğu an­la­şı­lı­yor. Bu sa­ye­de it­ha­lat ra­kam­la­rı­mız şi­şi­yor.
Da­ha da va­hi­mi, ban­ka­lar he­nüz dev­re­de de­ğil! Pa­ra­yı gö­ren ban­ka­nın anah­ta­rı­nı ya­ban­cı­ya ve­rin­ce, ne­re­dey­se yer­li ban­ka kal­ma­dı. Ban­ka de­dik­le­rin de Tür­ki­ye gi­bi borç­lan­ma­yı, kre­di al­ma­yı se­ven­le­rin ol­du­ğu bir ül­ke­de eşek yü­küy­le pa­ra ka­za­nı­yor­lar.
Bi­zim­ki­ler du­ru­ma uyan­dı. Bak­tı­lar pa­ra­lar uça­cak, ban­ka­la­ra te­met­tü da­ğıt­ma­yı, kâr­la­rı yurt­dı­şı­na ak­tar­ma­yı ya­sak­la­dı­lar. Ser­ma­ye­ler güç­len­sin ba­ha­ne­siy­le yıl­lar­dır bu böy­le... Ne ka­dar da­ha oya­la­ya­bi­lir­ler? Ora­sı mu­al­lak!
twit­ter @soz­cu­mu­ra­tog­lu ad­re­sim­de işin sı­cak pa­ra kıs­mı­nı da an­la­tı­yo­rum. Bek­le­rim.