Dış gelişmelerle ilgili öngörüleri daima doğru çıkan bilge diplomat Şükrü Elekdağ’dan çok çarpıcı tespitler:

Şükrü Elekdağ, “Erdoğan, Sünnilerin egemen olduğu bir Suriye istiyor. ABD, İran’la müzakereler sürdüğü müddetçe Esad’ı devirmeye girişmeyecektir” dedi...


Sev­gi­li okur­la­rım,
Tür­ki­ye, Kü­ba­’ya ca­mi ya­pıl­ma­sı, Ame­ri­ka­’yı Müs­lü­man­la­rın keş­fet­ti­ği, ka­dın-er­kek eşit­li­ği­nin red­de­dil­me­si­nin ge­rek­ti­ği gi­bi, ipe-sa­pa gel­mez açık­la­ma­la­rın ya­pıl­dı­ğı aca­yip bir ül­ke ol­du. AKP yö­ne­ti­mi her gün or­ta­ya saç­ma bir ko­nu ata­rak, ka­mu­oyu­nun dik­ka­ti­ni PKK ile ya­pı­lan pa­zar­lık­tan ve Gü­ney­do­ğu­’da ken­di el­le­riy­le kur­mak­ta ol­du­ğu Kür­dis­ta­n’­dan uzak­laş­tır­mak is­ti­yor. Bu ara­da IŞİD ola­yı ve AB­D’­nin bu ör­güt­le mü­ca­de­le stra­te­ji­si­nin ya­rat­tı­ğı iki­lem­ler, ül­ke­mi­zi çev­re­le­yen coğ­raf­ya­da ye­ni teh­dit­ler ve gü­ven­lik ön­ce­lik­le­ri oluş­tu­ru­yor. Bu ye­ni si­ya­sal or­ta­mın, PKK’­nın AKP ik­ti­da­rı­na kar­şı da­yat­ma­cı ve bas­kı­cı tu­tu­mu­nu da­ha da kuv­vet­len­dir­di­ği ve söz­de “çö­zü­m”­den bek­len­ti çı­ta­sı­nı da çok yük­sek­le­re koy­du­ğu gö­ze çar­pı­yor.
Rö­por­ta­jı­mız­da dış ge­liş­me­ler­le il­gi­li ana­liz­le­ri dai­ma doğ­ru çı­kan Dışiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı es­ki Müs­te­şa­rı, bil­ge dip­lo­mat Şük­rü Elek­da­ğ’­a, IŞİD ko­nu­su baş­ta ol­mak üze­re böl­ge­de­ki ra­di­kal ge­liş­me­le­ri na­sıl de­ğer­len­dir­me­miz ge­rek­ti­ği­ni sor­dum.

İş­te so­ru­la­rım ve Sa­yın Elek­da­ğ’­ın ce­vap­la­rı:

ABD, PKK’­YA AR­TAN BİR SEM­PA­TİY­LE BA­KI­YOR


ŞÜK­RÜ ELEK­DAĞ (ŞE): IŞİ­D’­e kar­şı sür­dü­rü­len sa­vaş, böl­ge­de den­ge­le­rin, gü­ven­lik ön­ce­lik­le­ri­nin ve it­ti­fak denk­lem­le­ri­nin ani­den de­ğiş­me­si­ne yol aç­tı. Bu or­tam­da AB­D’­nin ge­le­nek­sel ola­rak gü­ven­lik teh­di­di ola­rak gör­dü­ğü İra­n’­la flör­tü­nün kı­zış­tı­ğı­nı ve Tür­ki­ye­’nin can düş­ma­nı olan PKK ile de bir­den si­lah ar­ka­daş­lı­ğı ko­nu­mu­na gel­di­ği­ni göz­lem­li­yo­ruz. Was­hing­ton, ABD ile İs­ra­il çı­kar­la­rı­nın Or­ta­do­ğu­’da ta­şe­ron­lu­ğu­nu yap­ma­ya he­ves­li olan PKK’­ya ar­tan bir sem­pa­tiy­le ba­kı­yor. AB­D’­nin, stra­te­jik müt­te­fi­ki İs­ra­il’­den son­ra böl­ge­de en çok Kürt­le­ri des­tek­le­di­ği de göz­den kaç­mı­yor. Bu gö­rü­şü doğ­ru­la­yan bir ola­ya kı­sa sü­re ön­ce ta­nık ol­duk. Ni­te­kim, Cum­hur­baş­ka­nı Tayyip Er­do­ğa­n’­ın tek­rar tek­rar IŞİD ile PKK ve PYD’­nin ay­nı ni­te­lik­te te­rör ör­güt­le­ri ol­du­ğu­nu söy­le­me­si­ne ve PYD’­ye ya­pı­la­cak as­ke­ri yar­dı­mın Tür­ki­ye­’nin ulu­sal çı­kar­la­rıy­la bağ­daş­ma­dı­ğı­nı vur­gu­la­ma­sı­na rağ­men, ay­nı gün, Baş­kan Oba­ma­’nın ta­li­ma­tıy­la ABD uçak­la­rı kör par­ma­ğım gö­zü­ne der­ce­si­ne PYD’­ye ha­va­dan 30 kon­tey­ner do­lu­su si­lah in­dir­di­ler. Böy­le­ce Oba­ma, Ko­ba­ni­’nin ko­run­ma­sı­nın, Tür­ki­ye ile mev­cut iliş­ki­le­rin­den ve Tür­ki­ye­’nin ulu­sal çı­kar­la­rın­dan çok da­ha önem­li ol­du­ğu­nu per­va­sız­ca or­ta­ya koy­muş ol­du.
(UD): Ya­ni bu, Tür­ki­ye için haz­me­dil­me­me­si ge­re­ken bir du­rum, öy­le de­ğil mi?

IŞİ­D’­LE MÜ­CA­DE­LE­DE ABD İLE İRAN OMUZ OMU­ZA...

(ŞE): Evet... Özel­lik­le Tür­ki­ye ile ABD ara­sın­da­ki NA­TO it­ti­fa­kı ba­ğı ne­de­niy­le Baş­kan Oba­ma­’nın bu dav­ra­nı­şı Tür­ki­ye­’ye kar­şı gu­rur ve hay­si­yet kı­rı­cı bir dar­be ni­te­li­ğin­de. Ay­rı­ca, AB­D’­ye kar­şı gü­ve­ni de sar­sı­yor. Bu olay, Su­ri­ye ko­nu­sun­da­ki gö­rüş fark­lık­la­rı ne­de­niy­le ara­la­rın­da esa­sen so­ğuk rüz­gar­lar esen An­ka­ra ile Was­hing­to­n’­u bir an­da kriz sü­re­ci­ne sok­tu. İran ile ABD ara­sın­da­ki ya­kın­laş­ma­ya ge­lin­ce... Bu­nun bir ne­de­ni, Ira­k’­ta IŞİ­D’­e kar­şı sür­dü­rü­len çar­pış­ma­da ABD ile İra­n’­ın ay­nı saf­ta ol­ma­la­rı. Ni­te­kim, IŞİ­D’­i bom­ba­la­yan ABD ha­va kuv­vet­le­ri­nin ka­ra un­su­ru­nu İra­n’­a bağ­lı Irak­lı Şi­i mi­lis­ler­le Kürt kuv­vet­le­ri oluş­tu­ru­yor. Su­ri­ye­’de de İran yan­lı­sı Hiz­bul­lah ve di­ğer Şi­i grup­lar -Esad ya­nın­da da ol­sa- IŞİ­D’­e kar­şı sa­va­şı­yor. En önem­li ge­liş­me de, son gün­ler­de İran jet­le­ri­nin Ira­k’­ta­ki IŞİD mev­zi­le­ri­ni bom­ba­la­ma­ya baş­la­ma­sı...
(UD): Bu ka­ra­rıy­la İran, IŞİ­D’­e kar­şı sa­vaş­ta ABD ön­cü­lü­ğün­de ku­ru­lan koa­lis­yo­na fii­len ka­tıl­mış ol­mu­yor mu?

İRAN KOA­LİS­YON­DA AB­D’­DEN SON­RA­Kİ EN AK­TİF AK­TÖR...


(ŞE): Doğ­ru... İs­ra­il’­i ta­nı­ma­yan, Was­hing­to­n’­un Or­ta­do­ğu­’da­ki nü­fu­zu­na mey­dan oku­yan, bu ne­den­le de ağır yap­tı­rım­la­ra ma­ruz ka­lan İran, şim­di koa­lis­yo­nun AB­D’­den son­ra en ak­tif ak­tö­rü ko­nu­mun­da. Bu da İra­n’­ı, IŞİ­D’­e kar­şı sa­vaş­ta Was­hing­to­n’­un bir nu­ma­ra­lı part­ne­ri ya­pı­yor. An­cak, şu sı­ra­da İra­n’­ın böl­ge­de­ki ro­lü­ne ABD açı­sın­dan “ha­ya­ti­” ni­te­lik ka­zan­dı­ran bir baş­ka hu­sus da­ha var. Bu da, AB­D’­nin ba­şı­nı çek­ti­ği, 5 Gü­ven­lik Kon­se­yi üye­si ve Al­man­ya­’dan olu­şan “5+1” de­ni­len grup­la İran ara­sın­da ce­re­yan eden ve İra­n’­ın nük­le­er si­lah üret­me­si­ni en­gel­le­me­yi amaç­la­yan “bü­yük pa­zar­lı­k”­tır. Bu pa­zar­lık ko­nu­sun­da kı­sa­ca bil­gi su­na­yım:
İs­ra­il, İra­n’­ın nük­le­er si­lah yap­ma eşi­ği­ne ulaş­tı­ğı­nı ile­ri sü­rü­yor, bu ne­den­le de İra­n’­da­ki nük­le­er te­sis­le­rin ha­va bom­bar­dı­ma­nıy­la im­ha edil­me­si için AB­D’­de­ki güç­lü lo­bi­si yo­luy­la Baş­kan Oba­ma üze­rin­de ağır bas­kı uy­gu­lu­yor. ABD bu­na ya­naş­maz ise bu ope­ras­yo­nu tek ba­şı­na ya­pa­ca­ğı­nı söy­lü­yor. İs­ra­il’­in baş­lat­tı­ğı bir ope­ras­yo­na Was­hing­to­n’­un enin­de so­nun­da fii­len ka­tıl­mak du­ru­mun­da ka­la­ca­ğı­nı ve bu­nun tüm sa­kın­ca­lı so­nuç­la­rı­nın fa­tu­ra­sı­nın AB­D’­ye çı­ka­ca­ğı­nı he­sap eden Oba­ma da, İra­n’­la mü­za­ke­re­le­rin sür­dü­rül­me­si­ne bü­yük önem at­fe­di­yor. Bu şart­lar­da, mü­za­ke­re­le­rin so­nu­cu­nu bek­le­mek zo­run­da ka­lan İs­ra­il, çıl­gın­ca bir ha­re­ket yap­mak­tan cay­dı­rıl­mış olu­yor. Bu du­rum­da, AB­D’­nin, Esa­d’­ın düş­me­si­ne as­la izin ver­me­ye­ce­ği­ni açık­la­yan İra­n’­ı öf­ke­len­di­re­cek bir ha­re­ket­te bu­lun­ma­sı bek­le­ne­mez. Bu­nun an­la­mı da AB­D’­nin, İra­n’­la mü­za­ke­re­ler sür­dü­ğü müd­det­çe, Esa­d’­ı de­vir­me­ye ve uçu­şa ya­sak böl­ge (UYB) oluş­tur­ma­ya gi­riş­me­ye­ce­ği­dir.

AN­KA­RA, ESA­D’­IN DEV­RİL­ME­Sİ­NE EN­DEKS­Lİ SU­Rİ­YE PO­Lİ­Tİ­KA­SIY­LA BİR YE­RE Gİ­DE­MEZ...


(UD): İra­n’­ın oyu­na gir­me­si her­hal­de An­ka­ra­’nın he­sap­la­rı­nı da et­ki­le­ye­cek...
(ŞE): Evet... An­ka­ra, AB­D’­nin li­der­li­ği­ni yap­tı­ğı koa­lis­yon için­de ak­tif bir rol üst­len­mek ve İn­cir­lik Üs­sü­’nü ABD ve koa­lis­yon üye­le­ri­nin kul­la­nı­mı­na aç­mak için iki şart koş­muş­tu: Bun­lar­dan bi­rin­ci­si, sa­va­şın IŞİ­D’­le bir­lik­te Esad re­ji­mi­ne de kar­şı yü­rü­tül­me­si, ikin­ci­si de bir UY­B’­nin (Uçu­şa Ya­sak Böl­ge) oluş­tu­rul­ma­sı. Cum­hur­baş­ka­nı Er­do­ğan, ABD Baş­kan Yar­dım­cı­sı Bi­de­n’­le İs­tan­bu­l’­da yap­tı­ğı gö­rüş­me­ler­de de bu şart­lar üze­rin­de ıs­rar­la dur­du ve so­nuç­ta Bi­den AB­D’­ye eli boş dön­dü. Gö­rüş­me­le­rin ne­ga­tif ha­va­sı­nı bi­raz yu­mu­şa­tan bir hu­sus, her yıl Su­ri­ye­li 2000 mu­ha­li­fin Tür­ki­ye­’de eği­ti­lip-do­na­tı­la­ca­ğı hu­su­sun­da va­rıl­dı­ğı an­la­şı­lan mu­ta­ba­kat ol­du. An­cak, İra­n’­ın IŞİ­D’­e kar­şı sa­vaş­ta öne çı­kan bir rol üst­le­ne­rek ABD ile part­ner­lik ko­nu­mu­na gel­me­si, bu­na ila­ve­ten Was­hing­to­n’­un Or­ta­do­ğu is­tik­ra­rı için İra­n’­la sür­dü­rü­len nük­le­er mü­za­ke­re­le­re bel bağ­la­ma­ya de­vam et­me­si, Tür­ki­ye açı­sın­dan bam­baş­ka bir tab­lo ya­rat­tı. Bir de, Ak­de­ni­z’­de­ki var­lı­ğı­nı Su­ri­ye­’de­ki de­niz üs­le­riy­le sür­dür­me­ye ka­rar­lı ve “E­sad gi­der­se, Su­ri­ye kan gö­lü­ne dö­ne­r” di­yen Mos­ko­va fak­tö­rü var. Ni­te­kim, Pu­tin de Tür­ki­ye­’yi zi­ya­re­ti sı­ra­sın­da yap­tı­ğı açık­la­ma­lar­la Esa­d’­ı so­nu­na ka­dar des­tek­le­me­ye ha­zır ol­du­ğu me­sa­jı­nı ver­di. Bu tab­lo­ya ba­kın­ca, An­ka­ra­’nın, Esa­d’­ın ber­ta­raf edil­me­si­ne en­deks­le­nen Su­ri­ye po­li­ti­ka­sı ile bir ye­re gi­de­me­ye­ce­ği or­ta­ya çı­kı­yor.
(UD): Ama, Dı­şiş­le­ri Ba­ka­nı Ça­vu­şoğ­lu, Tür­ki­ye­’nin gö­rüş­le­ri­nin ka­bul gör­me­ye baş­la­dı­ğı­nı söy­lü­yor.
(ŞE): Ça­vu­şoğ­lu bu açık­la­ma­yı ABD Dı­şiş­le­ri Ba­ka­nı Kerr­y’­nin ini­si­ya­ti­fiy­le Brük­se­l’­de 3 Ara­lı­k’­ta dü­zen­le­nen “I­Şİ­D’­le mü­ca­de­le­” top­lan­tı­sı­na ka­tıl­dık­tan son­ra yap­tı. Ne var ki Brük­sel top­lan­tı­sın­dan çı­kan gö­rüş, Ba­ka­n’­ın be­ya­nıy­la uyuş­mu­yor. Brük­se­l’­de, IŞİ­D’­le mü­ca­de­le sı­ra­sın­da “Ce­nev­re Sü­re­ci­”nin de iz­len­me­si üze­rin­de mu­ta­bık ka­lın­dı... Was­hing­ton ile Mos­ko­va ta­ra­fın­dan oluş­tu­ru­lan “Ce­nev­re Sü­re­ci­”, Su­ri­ye kri­zi­nin Esad da da­hil ol­mak üze­re tüm ta­raf­lar­ca mü­za­ke­re yo­luy­la hal­le­dil­me­si­ni ön­gö­rü­yor. Bu yön­tem, Su­ri­ye so­ru­nu­nun çö­zü­mün­de Esa­d’­ın ko­nu­mu­nu mu­ha­fa­za et­ti­ği bir for­mü­le de ka­pı­yı açık bı­ra­kı­yor.

Erdoğan, Müslüman Kardeşler’in iktidarını istiyor


(UD): Ama, AKP çev­re­le­ri, Cum­hur­baş­ka­nı Er­do­ğa­n’­ın Su­ri­ye ko­nu­sun­da AB­D’­nin bas­kı­la­rı­na baş eğ­me­yen tu­tu­muy­la Tür­ki­ye­’nin ulu­sal çı­kar­la­rı­nı sa­vun­du­ğu­nu be­lir­ti­yor­lar...
(ŞE): Ha­yır bu doğ­ru de­ğil!.. Er­do­ğa­n’­ın AB­D’­ye di­ren­me­si­nin ön­de ge­len ne­de­ni, Tür­ki­ye­’nin ulu­sal çı­kar­la­rı­na ver­di­ği önem­den kay­nak­lan­mı­yor. Bu di­re­ni­şin te­me­lin­de AK­P’­nin Sün­ni te­mel­li mez­hep­çi ide­olo­ji­ye has­ta­lık­lı ba­ğım­lı­lı­ğı ya­tı­yor. Sün­ni dün­ya­sı­na li­der­lik ha­ya­li ku­ran Er­do­ğan, Sün­ni­le­rin ege­men ol­du­ğu bir Su­ri­ye is­ti­yor. “E­sad gi­der­se mil­li ira­de ik­ti­dar olu­r” di­yor. Bu­nu söy­ler­ken de, Su­ri­ye­’de Sün­ni­le­r’­in ço­ğun­luk­ta ol­ma­la­rı ne­de­niy­le, aşı­rı de­re­ce­de öz­deş­leş­ti­ği Müs­lü­man Kar­deş­le­r’­in ik­ti­da­ra ge­le­ce­ği­ni ta­sar­lı­yor. Er­do­ğa­n’­ın 2011 yı­lı­na ka­dar can ci­ğer ku­zu sar­ma­sı ol­du­ğu ve dik­ta­tör­lü­ğün­den as­la dem vur­ma­dı­ğı Esa­d’­ı, ani­den dik­ta­tör di­ye ilan edip dü­şür­me­ye ah­det­me­si­nin se­be­bi de, Ale­vi (Nu­say­ri) olan Esa­d’­ın, o dö­nem­de Or­ta­do­ğu­’da ik­ti­da­ra gel­me po­tan­si­ye­li olan Müs­lü­man Kar­deş­le­r’­in Su­ri­ye­’ye dö­nüp par­ti kur­ma­la­rı­na izin ver­me­me­si­dir... Bu sa­kat gö­rüş­le­dir ki, AKP ik­ti­da­rı Su­ri­ye­’de iç sa­vaş çı­kar­mak için her tür­lü pro­vo­kas­yon­da bu­lun­muş, so­nun­da ken­di­si de Su­ri­ye ba­ta­ğı­na sap­lan­mış­tır.